Wiercenie i gwintowanie

Wiercenie — najbardziej powszechna operacja

Każdy otwór zaczyna się od wiercenia. Pozornie prosta operacja — ale głębokie wiercenie, wiercenie w stali nierdzewnej czy wiercenie otworów o ścisłej tolerancji to poważne wyzwania technologiczne.

Typy wierteł

Pełnowęglikowe: średnice Ø1–25 mm, długości 3xD, 5xD, 8xD, 12xD (D = średnica). Im dłuższe wiertło, tym trudniejsza operacja (odprowadzenie wióra, prostoliniowość). Chłodzenie wewnętrzne (through-coolant) — chłodziwo płynie kanałami wewnątrz wiertła i wychodzi na wierzchołku, wypłukując wióry z otworu. Kluczowe przy głębokim wierceniu (≥5xD). Z płytkami wymiennymi: duże średnice (Ø20–80+ mm). Dwie płytki: wewnętrzna i zewnętrzna — każda pracuje na innej średnicy. Tańsze w eksploatacji niż pełnowęglikowe przy dużych średnicach (wymieniasz płytki za kilkanaście zł, nie wiertło za kilkaset). Modułowe (wymienne głowice): trzon stalowy + głowica węglikowa. Kompromis: precyzja pełnowęglikowego, ekonomia płytkowego. Popularne: Ø14–40 mm.

Gwintowanie

Gwintowniki skrawające: klasyczne — nacinają gwint usuwając materiał. Wymagają odprowadzenia wióra (rowki proste lub spiralne — spiralne lepsze dla otworów ślepych). Gwintowniki formujące (roll taps): brak wióra! Gwint powstaje przez plastyczne odkształcenie materiału. Zalety: brak wióra (nie zablokuje się w otworze), mocniejszy gwint (zgniot umacnia), dłuższa żywotność. Ograniczenie: tylko materiały plastyczne (stal, aluminium — nie żeliwo, nie mosiądz). Thread milling (frezowanie gwintów): frez do gwintów wchodzi w otwór i frezuje gwint ruchem helikalnym. Zalety: jeden frez = wiele rozmiarów gwintów (ten sam skok), możliwość korekcji średnicy, działa w trudnoskrawalnych, brak ryzyka złamania gwintownika w otworze.

Rozwiercanie

Wykończeniowa obróbka otworu — po wierceniu, gdy wymagana jest ścisła tolerancja (średnicy H7, H6) i niska chropowatość (Ra < 0.8 µm). Rozwiertaki: jedno- i wieloostrzowe, pełnowęglikowe lub z płytkami. Naddatek na rozwiercanie: 0.1–0.3 mm na średnicy (za mało = gniecie zamiast skrawać, za dużo = przeciążenie).